Seite 1
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP Chuyên ngành: Kinh tế đối ngoại XUẤT KHẨU CỦA CÁC DOANH NGHIỆP FDI TẠI VIỆT NAM: THỰC TIỄN VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG ThiNganHang.com Hà Nội, tháng 5 năm 2015 ThiNganHang.com
Inhalt des Dokuments
Seite 2
ii MỤC LỤC LỜI NÓI ĐẦU ...........................................................................................................1 CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG TRONG XUẤT KHẨU CỦA CÁC DOANH NGHIỆP FDI....................5 1.1. THoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTUHoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTUổng quan về các doanh nghiệp FDI ...........................................................5 1.1.1. Khái niệm FDI và doanh nghiệp FDI .......................................................5 1.1.2. Đặc điểm của doanh nghiệp FDI ..............................................................7 1.1.3. Các loại hình doanh nghiệp FDI...............................................................8 1.2. Hoạt động xuất khẩu của các doanh nghiệp FDI......................................11 1.2.1. Xu hướng trong thương mại quốc tế ......................................................11 1.2.2. Kết nối với doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng toàn cầu/giá trị gia tăng ...............................................................................................................13 1.2.3. Ý nghĩa đối với nước đầu tư và nhận đầu tư..........................................14 1.3. Phát triển bền vững trong xuất khẩu của doanh nghiệp FDI .................15 1.3.1. Lý luận cơ bản về phát triển bền vững ...................................................16 1.3.2. Yếu tố tạo nên sự phát triển bền vững trong xuất khẩu của doanh nghiệp FDI ...............................................................................................................20 1.3.3. Các tiêu chí đánh giá xuất khẩu bền vững của các doanh nghiệp FDI...22 CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG TRONG HOẠT ĐỘNG XUẤT KHẨU CỦA CÁC DOANH NGHIỆP FDI TẠI VIỆT NAM....26 2.1. Tổng quan doanh nghiệp FDI tại Việt Nam..............................................26 2.1.1. Quy mô lượng vốn đầu tư.......................................................................26 ThiNganHang.com2.1.2. Lĩnh vực đầu tư.......................................................................................27 2.1.3. Đóng góp trong chuỗi giá trị toàn cầu ....................................................29 2.2. Hoạt động xuất khẩu của doanh nghiệp FDI tại Việt Nam.....................30 2.2.1. Kim ngạch xuất khẩu..............................................................................31 2.2.2. Hàng hóa xuất khẩu ................................................................................34 2.2.3. Thị trường xuất khẩu ..............................................................................35 2.2.4. Đóng góp hoạt động xuất khẩu trong GDP ............................................39 2.2.5. Đóng góp hoạt động xuất khẩu trong chuỗi giá trị toàn cầu ..................40 ThiNganHang.com
Seite 3
iii 2.3. Thực tiễn các yếu tố phát triển bền vững trong hoạt động xuất khẩu của các doanh nghiệp FDI tại Việt Nam..................................................................42 2.3.1. Bền vững về mặt kinh tế.........................................................................42 2.3.2. Bền vững về mặt xã hội..........................................................................50 2.3.3. Bền vững về môi trường.........................................................................55 CHƯƠNG 3: GIẢHoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTUHoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTUI PHÁP PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG TRONG VIỆC XUẤT KHẨU CỦA CÁC DOANH NGHIỆP FDI TẠI VIỆT NAM .............................57 3.1. Bối cảnh quốc tế và trong nước ảnh hưởng tới việc phát triển bền vững cho việc xuất khẩu của các doanh nghiệp FDI.................................................57 3.1.1. Bối cảnh Quốc tế ....................................................................................57 3.1.2. Bối cảnh Việt Nam .................................................................................61 3.2. Định hướng phát triển bền vững cho việc xuất khẩu của các doanh nghiệp FDI ....................................................................................................................64 3.3. Các giải pháp cơ bản phát triển bền vững cho việc xuất khẩu của các doanh nghiệp FDI tại Việt Nam hiện nay.........................................................69 3.3.1. Phát triển bền vững về kinh tế................................................................69 3.3.2. Phát triển bền vững về xã hội .................................................................75 3.3.3. Phát triển bền vững về môi trường .........................................................78 KẾT LUẬN..............................................................................................................80 DANH MỤC TÀI TIỆU THAM KHẢO...............................................................82 ThiNganHang.com ThiNganHang.com
Seite 4
iv DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT AFTA Khu vực mậu dịch tự do ASEAN ASEAN Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á CCN Cụm công nghiệp CNHHoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTUHoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTUCông nghiệp hóa DN Doanh nghiệp EU Liên minh châu Âu EURO Đồng tiền chung châu Âu FDI Đầu tư trực tiếp nước ngoài FTA Khu vực thương mại tự do GVC Chuỗi giá trị toàn cầu HĐH Hiện đại hóa IMF Quỹ tiền tệ quốc tế KCN Khu công nghiệp KCX Khu chế xuất KNNK Kim ngạch nhập khẩu KNXK Kim ngạch xuất khẩu MNC Công ty đa quốc gia M&A Mua lại và sáp nhập NK Nhập khẩu OECD Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế PTBV Phát triển bền vững ThiNganHang.comTNC Tập đoàn xuyên quốc gia UNCTAD Hội nghị của Liên Hợp Quốc về Thương mại và Phát triển WB Ngân hàng thế giới WTO Tổ chức thương mại thế giới XK Xuất khẩu ThiNganHang.com
Seite 5
v DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU Bảng 2.1: Tăng trưởng XK trong khu vực FDI và khu vực cả nước giai đoạn 2001- 2014...........................................................................................................................31 Bảng 2.2: Nguồn vốn bình quân các doanh nghiệp FDI 2011 phân theo vùng........51 Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTUHoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU Biểu 2.1: Dịch chuyển lĩnh vực đầu tư trong cam kết của FDI giai đoạn 2008- 4T2015 ......................................................................................................................28 Biểu 2.2: Kim ngạch XK của những mặt hàng chủ lực của doanh nghiệp FDI so với cả nước năm 2014 .....................................................................................................34 Biểu 2.3: Kim ngạch XK của những mặt hàng chủ lực cả nước năm 2014..............35 Biểu 2.4: Thị trường XK máy ảnh máy quay phim, linh kiện của doanh nghiệp FDI năm 2014...................................................................................................................37 Biểu 2.5: Thị trường XK phương tiện vận tải phụ tùng của doanh nghiệp FDI năm 2014...................................................................................................................37 Biểu 2.6: Thị trường XK máy móc thiết bị dụng cụ phụ tùng của doanh nghiệp FDI năm 2014...................................................................................................................38 Biểu 2.7: Thị trường XK máy vi tính và linh kiện của doanh nghiệp FDI năm 2014...................................................................................................................38 Biểu 2.8: Thị trường XK điện thoại và linh kiện của doanh nghiệp FDI năm 2014...................................................................................................................39 Biểu 2.9: Kim ngạch XK của doanh nghiệp FDI so với GDP Việt Nam giai đoạn 2001- 2014 ................................................................................................................40 ThiNganHang.comBiểu 2.10: Kim ngạch NK của những mặt hàng chủ lực của doanh nghiệp FDI so với cả nước năm 2014...............................................................................................41 Biểu 2.11: Tỷ lệ đóng góp kim ngạch XK của doanh nghiệp FDI trong GDP Việt Nam...................................................................................................................44 Hình 2.1: Lượng vốn FDI đăng ký và giải ngân tại Việt Nam giai đoạn 2000- 2014...........................................................................................................................26 ThiNganHang.com
Seite 6
1 LỜI NÓI ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Trong tiến trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, đầu tư trực tiếp nước ngoài được xem là một trong những nhân tố quan trọng, góp phần đáng kể vào tăng trưởng kinh tếHoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTUHoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU- xã hội của Việt Nam. Khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) ngày càng khẳng định vai trò quan trọng, góp phần tích cực vào tăng trưởng kinh tế, cải thiện cán cân thanh toán, tạo việc làm cho người lao động. Đồng thời khu vực này cũng tạo động lực thúc đẩy quá trình đổi mới công nghệ, cải tiến phương thức quản lý kinh doanh, nâng cao sức cạnh tranh hơn cho nền kinh tế Việt Nam đang phát triển. Với chủ trương khuyến khích khu vực FDI hướng về xuất khẩu đã tạo thuận lợi cho Việt Nam trong việc nâng cao năng lực xuất khẩu, qua đó Việt Nam từng bước tham gia và cải thiện vị trí trong chuỗi giá trị toàn cầu. Khu vực FDI còn góp phần làm thay đổi cơ cấu mặt hàng xuất khẩu theo hướng giảm tỷ trọng xuất khẩu sản phẩm khai khoáng, mặt hàng sơ cấp, tăng dần tỷ trọng hàng xuất khẩu của công nghiệp chế biến, chế tạo. Hiện nay xuất khẩu của Việt Nam đang phụ thuộc rất lớn vào các doanh nghiệp FDI khi 2/3 kim ngạch xuất khẩu cả nước là do các doanh nghiệp này đóng góp. Những mặt hàng có kim ngạch xuất khẩu cao như điện thoại, máy ảnh, phụ tùng, máy vi tính đều có đóng góp rất lớn từ phía các doanh nghiệp FDI với tỷ lệ trên 90%, có những mặt hàng lên tới 99%. Trong hoạt động sản xuất, Các doanh nghiệp FDI đang có xu hướng nhập khẩu những linh kiện, phụ tùng để lắp ráp và sản xuất ra các sản ThiNganHang.comphẩm cuối cùng, sau đó xuất khẩu sang các thị trường khác để tiêu thụ. Xuất nhiều, nhập cũng nhiều khiến cho cán cân thương mại của khối FDI không lớn, đóng góp chỉ 3-4% vào tổng GDP của cả nước. Tranh chấp lợi ích cũng thường xuyên nảy sinh trong hoạt động xuất khẩu của doanh nghiệp FDI, khi mà những cuộc đình công ở các khu công nghiệp, khu chế xuất của các doanh nghiệp này đang chiếm tỷ lệ lớn so với cả nước. Quyền lợi của người lao động không được đảm bảo, lợi ích giữa các chủ thể không được phân chia công bằng là những bất ổn về mặt xã hội mà hoạt động xuất khẩu của doanh nghiệp FDI gây ra. Hơn nữa, việc tham gia vào chuỗi cung ứng, ThiNganHang.com
Seite 7
2 chuỗi giá trị toàn cầu ở giai đoạn gia công chế biến khiến Việt Nam phải nhập khẩu những dây chuyền kỹ thuật không đòi hỏi tính công nghệ cao và thường là đã qua sử dụng, tiêu thụ nhiều nguyên nhiên liệu đầu vào và thải ra vượt mức tiêu chuẩn cho phép. Điều này khiến cho việc ô nhiễm môi trường tại các khu sản xuất xuất khẩu của doanh nghiệp FDI ở mức nghiêm trọng. Khi những yếu tố như lao động giá rẻ mà Việt NamHoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTUHoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTUkhông thể đáp ứng được nữa, sự ra đi của các doanh nghiệp FDI là không thể tránh khỏi, những vấn đề là để lại cho Việt Nam là một nền kinh tế có nội lực kém, xã hội bất ổn kèm theo ô nhiễm môi trường không kịp kiểm soát. Do vậy, cần phải định hướng phát triển hoạt động xuất khẩu của doanh nghiệp FDI theo yếu tố về kinh tế, xã hội và môi trường để hoạt động này trở lên bền vững. Chính vì thế, việc nghiên cứu “Xuất khẩu của các doanh nghiệp FDI tại Việt Nam: thực tiễn và giải pháp phát triển bền vững” là vấn đề có ý nghĩa thiết thực về cả lý luận và thực tiễn. 2. Đối tượng nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu của đề tài là những yếu tố tạo nên sự phát triển bền vững hoạt động xuất khẩu của các doanh nghiệp FDI tại Việt Nam, đó là về kinh tế, xã hội và môi trường. Về kinh tế xem xét về các mặt quy mô và chất lượng tăng trưởng xuất khẩu của doanh nghiệp FDI, mức độ đóng góp cho lợi ích kinh tế và khả năng tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu. Về mặt xã hội, tập trung vào các vấn đề việc làm, thu nhập và phúc lợi. Cuối cùng về môi trường, là mức độ xử lý chất thải đầu ra, mức độ sử dụng tài nguyên thiên nhiên đầu vào trong quá trình sản xuất xuất khẩu và đóng góp của doanh nghiệp trong cải thiện vấn đề môi trường. 3. Phạm vi nghiên cứu ThiNganHang.comĐây là một lĩnh vực nghiên cứu rộng và có nhiều cách hiểu và phương pháp tiếp cận khác nhau. Đề tài giới hạn phạm vi nghiên cứu ở Việt Nam, tập trung nghiên cứu những yếu tố phát triển hoạt động xuất khẩu của doanh nghiệp FDI theo hướng bền vững trong giai đoạn 2001- 2014. 4. Mục tiêu nghiên cứu Mục tiêu nghiên cứu của đề tài là đề xuất được những giải pháp nhằm phát triển hoạt động xuất khẩu theo hướng bền vững của các doanh nghiệp FDI tại Việt Nam. Để thực hiện được mục tiêu này, cần phải hoàn thành: ThiNganHang.com
Seite 8
3 - Hệ thống hóa lý luận cơ bản về phát triển bền vững hoạt động xuất khẩu của doanh nghiệp FDI tại Việt Nam. - Nghiên cứu thực tiễn hoạt động xuất khẩu của các doanh nghiệp FDI tại Việt Nam. - Phân tích đánh giá thực trạng phát triển bền vững xuất khẩu của các doanh nghiệp FDI.Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTUHoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU - Nghiên cứu phương hướng và đề xuất được những giải pháp khả thi cho việc phát triền bền vững hoạt động này tại Việt Nam. 5. Phương pháp nghiên cứu Nghiên cứu sử dụng phương pháp mô tả trên cơ sở dữ liệu và thông tin liên quan đến xuất khẩu theo hướng bền vững của các doanh nghiệp FDI. Nguồn thông tin, dữ liệu được thu thập chủ yếu là thông tin thứ cấp. Người viết sử dụng các công cụ như diễn giải, quy nạp, so sánh và thống kê để đưa ra các nhận định và kết luận có giá trị khoa học. Ngoài ra còn sử dụng một số công cụ phổ biến như phân tích và tổng hợp số liệu, so sánh đối chiếu và suy luận đối với các tài liệu trong và ngoài nước. Phân tích và tổng hợp về tình hình xuất khẩu theo hướng bền vững của các doanh nghiệp FDI tại Việt Nam; so sánh đối chiếu các biến số qua từng năm kết hợp với việc đánh giá trên cơ sở các tiêu chí bền vững, từ đó đưa ra những nhận xét về thực tiễn phát triển xuất khẩu theo hướng bền vững của doanh nghiệp FDI tại Việt Nam hiện nay. 6. Kết cấu đề tài: Ngoài lời mở đầu, phần kết luận, danh mục các viết tắt, danh mục các bảng ThiNganHang.combiểu, tài liệu tham khảo đề tài được chia thành 3 chương chính: Chương 1: Những vấn đề lý luận cơ bản về phát triển bền vững trong xuất khẩu của các doanh nghiệp FDI Chương 2: Thực trạng phát triển bền vững trong hoạt động xuất khẩu của các doanh nghiệp FDI tại Việt Nam Chương 3: Giải pháp phát triển bền vững trong việc xuất khẩu của các doanh nghiệp FDI tại Việt Nam ThiNganHang.com
Seite 9
4 Do thực tiễn nghiên cứu về phát triển bền vững trong hoạt động xuất khẩu của các doanh nghiệp FDI còn mới, nên trong quá trình nghiên cứu đề tài không tránh khỏi những hạn chế, người viết rất mong nhận được sự đóng góp của độc giả để giúp cho đề tài được hoàn thiện hơn. Người viết xin chân thành cảm ơn tới sự đóng góp tích cực của bạn bè và đặc biệt là sự hướng dẫn nhiệt tình TS. Phan Thị Thu HiềnHoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTUHoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU- Khoa Kinh tế và kinh doanh quốc tế- trường Đại học Ngoại Thương để giúp cho bài khóa luận được hoàn chỉnh. ThiNganHang.com ThiNganHang.com
Die ersten 9 Seiten werden angezeigt. Laden Sie das Dokument herunter, um alles zu sehen.
Kommentare (0)
Noch keine Kommentare. Seien Sie der Erste!