Facebook: @ facebook.com/ JB.com.vn | Trang 1 BÀI 5: HƯỚNG DẪN NGHIỆP VỤ XỬ LÝ NỢ BỊ RỦI RO (Ngân hàng Chính sách xã hội) I: SỰ CẦN THIẾT CỦA CÔNG TÁC XỬ LÝ NỢ BỊ RỦI RO 1. Khái niệm rủi ro tín dụng: Rủi ro tín dụng: là khả năng không chi trả được nợ của người đi vay đối với người cho vay khi đến hạn phải thanh toán và người cho vay luôn phải chịu rủi ro khi chấp nhận một hợp đồng cho vay tín dụng. Bất kỳ một hợp đồng cho vay nào cũng có rủi ro tín dụng. Đối với NHCSXH, rủi ro tín dụng là khoản nợ của hộ nghèo, hộ cận nghèo và các đối tượng chính sách khác nhưng không có khả năng trả nợ do nhiều nguyên nhân khác nhau kể cả khách quan và chủ quan. NHCSXH chỉ xem xét xử lý những khoản nợ do nguyên nhân khách quan và không xem xét xử lý đối với những khoản nợ do nguyên nhân chủ quan của đối tượng vay vốn. 2.Sự cần thiết cần xử lý nợ bị rủi ro Do hộ nghèo, hộ cận nghèo và các đối tượng chính sách khác, đa số họ sống ở khu vực nông thôn và vốn vay sử dụng vào sản xuất nông nghiệp, chịu ảnh hưởng nhiều của điều kiện tự nhiên, rủi ro tín dụng rất khó cảnh báo và ngăn ngừa. Xử lý nợ bị rủi ro cho các đối tượng này kip thời khắc phục khó khăn về tài chính, khôi phục đời sống và sản xuất kinh doanh. Xử lý nợ bị rủi ro cũng đồng thời làm mạnh hoạt động của NHCSXH. II. NHỮNG NỘI DUNG CƠ BẢN VỀ NGHIỆP VỤ XỬ LÝ NỢ BỊ RỦI RO TRONG HỆ THỐNG NHCSXH 1. Đối tượng áp dụng xử lý nợ bị rủi ro Khách hàng vay vốn tại NHCSXH bịrủi ro do nguyên nhân khách quan, bao gồm: - Hộ nghèo. - Học sinh, sinh viên có hoàn cảnh khó khăn. - Các đối tượng vay vốn Quỹ quốc gia về việc làm. - Các đối tượng chính sách đi lao động có thời hạn ở nước ngoài. - Các đối tượng được vay vốn để thực hiện chiến lược Quốc gia về cấp nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn. - Các hộ gia đình sản xuất, kinh doanh tại vùng khó khăn. - Các hộ đồng bào dân tộc thiểu số đặc biệt khó khăn. - Các đối tượng được hưởng chính sách tín dụng về nhà ở tại các vùng theo các Quyết định của Thủ tướng Chính phủ. - Thương nhân hoạt động thương mại tại vùng khó khăn. - Các đối tượng khác theo các Quyết định của Thủ tướng Chính phủ. 2. Phạm vi xử lý nợ bị rủi ro 2.1. Áp dụng đối với việc xử lý nợ của khách hàng vay vốn tại NHCSXH bị rủi ro do nguyên nhân khách quan. (Được quy định cụ thể tại quyết định số 15/QĐ-HĐQT ngày 27/01/2011). Facebook: @ facebook.com/ JB.com.vn | Trang 2 2.2. Rủi ro do nguyên nhân chủ quan của tổ chức, cá nhân vay vốn tại NHCSXH thì tổ chức, cá nhân gây ra tổn thất phải bồi thường theo quy định của pháp luật. 2.3. Các khoản cho vay bằng nguồn vốn tài trợ ủy thác đầu tư thì xử lý nợ bị rủi ro theo hiệp định hoặc hợp đồng đã ký kết. 2.4. Xử lý nợ bị rủi ro trong trường hợp khách hàng vay vốn có tài sản bảo đảm và có mua bảo hiểm: Nếu khách hàng vay vốn tại NHCSXH có tài sản bảo đảm, khi gặp rủi ro do nguyên nhân khách quan, NHCSXH được quyền chủ động xử lý tài sản bảo đảm theo thỏa thuận với khách hàng và theo quy định của pháp luật để thu hồi vốn. Số tiền thu được dùng để bù đắp chi phí xử lý tài sản bảo đảm; hoàn trả nợ gốc, nợ lãi cho NHCSXH; nếu thừa thì trả lại cho khách hàng, nếu thiếu thì phần thiếu được xử lý rủi ro theo Quy định. Trường hợp tài sản của khách hàng vay vốn tại NHCSXH (tài sản bảo đảm, cây trồng, vật nuôi, gia súc, gia cầm và tài sản khác) có mua bảo hiểm nếu bị tổn thất thì bị xử lý theo hợp đồng bảo hiểm. Khoản tiền bồi thường của cơ quan bảo hiểm được dùng để hoàn trả nợ gốc, lãi cho NHCSXH; nếu thừa thì trả lại cho khách hàng, nếu thiếu thì phần thiếu được xử lý rủi ro theo Quy định. 3. Nguyên tắc xử lý nợ bị rủi ro 3.1. Khách hàng vay vốn NHCSXH sẽ được xem xét xử lý nợ bị rủi ro khi có đủ các điều kiện sau: - Sử dụng vốn vay đúng mục đích ghi trong hợp đồng tín dụng. - Bị thiệt hại làm mất một phần hoặc toàn bộ vốn, tài sản do nguyên nhân khách quan. - Gặp khó khăn về tài chính dẫn đến chưa có khả năng trả được nợ hoặc không trả được nợ cho ngân hàng. 3.2. Việc xử lý nợ bị rủi ro cho khách hàng được phân tích từng trường hợp cụ thể, căn cứ vào: