1 SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO YÊN BÁI TRƯỜNG THPT VĂN CHẤN BÁO CÁO SÁNG KIẾN CẤP CƠ SỞ Lĩnh vực: Vật lý TÊN SÁNG KIẾN PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC CỦA HỌC SINH QUA MỘT SỐ BIỆN PHÁP NGHIÊN CỨU BÀI HỌC “TỰ HỌC CÓ HƯỚNG DẪN” TRONG CHƯƠNG TRÌNH VẬT LÝ 12 Tác giả: Trình độ chuyên môn: Chức vụ: Đơn vị công tác: LÒ THỊ LÝ Cử nhân vật lý. Giáo viên. Trường THPT Văn Chấn. Yên Bái, tháng 01 năm 2021 2 I. THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN 1. Tên sáng kiến: “Phát triển năng lực của học sinh qua một số biện pháp nghiên cứu bài học tự học có hướng dẫn trong chương trình Vật lý 12” 2. Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Giáo dục và Đào tạo - môn Vật lý 3. Phạm vi áp dụng sáng kiến: Học sinh khối lớp 12, Trường THPT H. Văn Chấn. 4. Thời gian áp dụng sáng kiến: năm học 2021 - 2022 5. Tác giả: - Họ và tên: LÒ THỊ LÝ - Năm sinh: 1981 - Trình độ chuyên môn: Cử nhân Vật lý - Chức vụ công tác: Giáo viên - Nơi làm việc: Trường THPT Văn Chấn - Địa chỉ liên hệ: Trường THPT Văn Chấn, huyện Văn Chấn, tỉnh Yên Bái. - Điện thoại: 039.665.7805 II. MÔ TẢ GIẢI PHÁP SÁNG KIẾN 1. Tình trạng giải pháp đã biết “ Tự học có hướng dẫn” lần đầu tiên được sử dụng trong Công văn số 3280/BGDĐT-GDTrH ngày 27 tháng 8 năm 2020 của Bộ trưởng Bộ GDĐT về hướng dẫn điều chỉnh nội dung dạy học cấp THPT trong đó có bộ môn Vật lí. Ngày 19 tháng 9 năm 2021, Bộ Giáo dục ra công văn số 4040/BGDĐT-GDTrH về việc Hướng dẫn thực hiện Chương trình GDPT cấp THCS, THPT ứng phó với dịch Covid-19 năm học 2021-2022 trong đó có rất nhiều nội chủ đề kiến thức vật lí cũng có hướng dẫn là “tự học có hướng dẫn”. “Tự học’’ cũng là một trong 3 năng lực chung của yêu cầu cần đạt trong chương trình giáo dục 2018. Tuy nhiên, qua thực tế giảng dạy tôi nhận thấy: - Về phía giáo viên: có nhiều giáo viên (GV) đã khá coi trọng việc hướng dẫn học sinh (HS) tự học, thể hiện bằng việc nhiều giáo viên hướng dẫn và gửi file tài liệu cho học sinh tự làm.Với cách làm này thì thiếu sự kiểm tra đánh giá và rút kinh nghiệm nên hiệu quả tự học của HS chưa cao, không thu hút được nhiều HS tham gia. Bên cạnh đó, một bộ phận không nhỏ GV chưa thực sự quan tâm đến việc hướng dẫn tự học cho HS, thậm chí sử dụng các tiết “ tự học có hướng dẫn” vào việc ôn tập hoặc làm việc khác. - Về phía học sinh (HS): có khá nhiều học sinh (HS) đã tích cực, chủ động trong việc tự học thể hiện bằng việc các em hoàn thành các nội dung mà thầy cô giáo giao về nhà. Đại đa số HS còn ngại và chưa chủ động tự học do không có sự kiểm tra đánh giá, hình thức tự học còn đơn điệu. Và rất nhiều HS, kể cả cha 3 mẹ HS có suy nghĩ kiến thức ở phần tự học có hướng dẫn là kiến thức giảm tải nên không quan tâm, không ôn tập. Đặc biệt không chỉ HS, cha mẹ HS mà còn rất nhiều GV đã ngầm hiểu đề thi tốt nghiệp sẽ không có phần “hướng dẫn tự học” nên suốt thời gian qua đa phần GV, HS đã bỏ qua nội dung này khi ôn tập Xuất phát từ những điều đó, năm học 2021 - 2022 tôi đã tiến hành thực nghiệm thiết kế một số tiết dạy “ tự học có hướng dẫn” theo hướng sử dụng các phương pháp dạy học tích cực đã bước đầu đem lại hiệu quả. Chính vì vậy, trong năm học 2021 - 2022, tôi lựa chọn sáng kiến khoa học: “Phát triển năng lực của học sinh qua một số biện pháp nghiên cứu bài học tự học có hướng dẫn trong chương trình Vật lý 12”. Với việc nghiên cứu đề tài này, tôi mong muốn được góp phần đổi mới phương pháp nâng cao chất lượng dạy và học môn vật lý ở trường Trung học phổ thông tiếp cận với những yêu cầu trong chương trình giáo dục 2018. 2. Nội dung giải pháp đề nghị công nhận là sáng kiến - Mục đích của sáng kiến: Sáng kiến khoa học được thực hiện dựa trên các mục đích cơ bản sau: Một là: Thiết kế một số chủ đề trong chương trình Vật lý 12 (Sách giáo khoa 12- ban cơ bản) theo hướng “ tự học có hướng dẫn” nhằm phát triển năng lực của học sinh. Hai là: Giúp học sinh tự học