Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright Niên khóa 2011-2013 Phân tích tài chính Bài đọc Kế toán tài chính – 1 st ed. Ch. 2: Bảng cân đối tài sản: Thể hiện hoạt động đầu tư và nguồn tài chính công ty Clyde Stickney, Roman Weil 1 Biên dịch: Kim Chi Hiệu đính: Bùi Văn Chương 2 BẢNG CÂN ĐỐI TÀI SẢN: THỂ HIỆN HOẠT ĐỘNG ĐẦU TƯ VÀ NGUỒN TÀI CHÍNH CỦA CÔNG TY Stickney & Weil, Kế toán Tài chính: Giới thiệu về khái niệm, phương pháp và công dụng, Nhà xuất bản Dryden, năm 1997. Bản dịch tiếng Việt do Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright thuộc Đại học Kinh tế TP.HCM biên soạn và thực hiện. Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright chịu trách nhiệm về tính chính xác của việc dịch thuật. Trong trường hợp có khác biệt thì tài liệu nguyên gốc sẽ được sử dụng làm căn cứ. Mục tiêu học tập 1. Tìm hiểu các khái niệm kế toán về tài sản, nghĩa vụ nợ, và vốn cổ đông, bao gồm các điều kiện mà trong đó công ty công nhận các khoản mục này (vấn đề công nhận), các số liệu mà các công ty báo cáo về các khoản mục này (vấn đề đánh giá), và cách thức công ty cáo bạch các khoản mục này trên bảng cân đối tài sản (vấn đề phân loại). 2. Hiểu được phương pháp kế toán ghi sổ kép và học cách áp dụng vào các giao dịch, tiến đến kết quả sau cùng là bảng cân đối tài sản. 3. Xây dựng kỹ năng phân tích bảng cân đối tài sản, chú trọng vào mối quan hệ giữa tài sản, nghĩa vụ nợ, và vốn cổ đông mà người ta mong muốn để công ty lành mạnh về tài chính. Các bảng cân đối tài sản của nhiều hiệp hội cho vay và tiết kiệm (S&L) vào cuối thập kỷ 80 bao gồm cả những khoản cho vay với thời hạn đến 20 hay 30 năm. Vậy mà, phần lớn nguồn tài chính của các S&L chỉ là từ số dư trong các tài khoản tiết kiệm và chứng chỉ tiền gửi (cả hai đều là nghĩa vụ nợ của S&L), nguồn tiền mà khách hàng có thể rút ra ngay tức thời hoặc chỉ sau vài tháng. Sự mất cân đối về cơ cấu thời hạn của tài sản, thời hạn của nghĩa vụ nợ và vốn cổ đông có thể dẫn đến tình trạng khó khăn về tài chính hoặc thậm chí phá sản, như đã xảy ra với nhiều S&L. Trong chương này, chúng ta sẽ thảo luận những khái niệm quan trọng làm nền tảng cho bảng cân đối tài sản, minh họa tiến trình chuẩn bị một bảng cân đối tài sản, và giải thích các mối quan hệ mà người sử dụng bảng nên tìm kiếm khi phân tích bảng cân đối tài sản của các công ty lành mạnh trong nhiều ngành khác nhau. Chương này và cả quyển sách này đều nhìn từ góc độ của người sử dụng các báo cáo tài chính. Việc am hiểu các khái niệm cơ bản làm nền tảng cho bảng cân đối tài sản giúp người sử dụng phân tích và diễn giải các bảng cân đối tài sản được công bố. Việc tìm hiểu các phương pháp (hay các tiến trình) kế toán mà nhà kế toán tiến hành khi lập bảng cân đối tài sản giúp ta hiểu rõ các khái niệm hơn. Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright Phân tích tài chính Bài đọc Kế toán tài chính – 1 st ed. Ch. 2: Bảng cân đối tài sản: Thể hiện hoạt động đầu tư và nguồn tài chính công ty Clyde Stickney, Roman Weil 2 Biên dịch: Kim Chi Hiệu đính: Bùi Văn CÁC KHÁI NIỆM CƠ BẢN Chương 1 giới thiệu bảng cân đối tài sản, một trong ba báo cáo tài chính cơ bản. Thuật ngữ phổ biến tại một số nước gọi báo cáo tài chính này là báo cáo vị thế tài chính. Bảng cân đối tài sản tiêu biểu cho một bức ảnh chụp nhanh về các vụ đầu tư (các tài sản) của công ty và việc huy động vốn cho các vụ đầu tư này (nghĩa vụ nợ và vốn cổ đông) vào một thời điểm cụ thể. Bảng cân đối tài sản thể hiện sự cân bằng sau đây: Tài sản = Nghĩa vụ nợ + Vốn cổ đông Phương trình này nói lên rằng các tài sản của công ty cân bằng với các nguồn vốn huy động cho các tài sản đó từ những người cho vay và chủ sở hữu. Bảng cân đối tài sản trình bày các nguồn lực từ hai góc độ: một danh mục các hình thức cụ thể của những nguồn lực mà công ty đang nắm giữ (ví dụ, tiền mặt, hàng trong kho, máy móc thiết bị); và một danh mục những người cung ứng nguồn lực và do đó họ có quyền đối với các tài sản (ví dụ, các nhà cung ứng hàng, người lao động, chính phủ, các cổ đông). Các nhà kế toán thường gọi tổng các nghĩa vụ nợ và vốn cổ đông là tổn